Nan ta aparesé na kada bòcht di kaminda: kasnan grandi di muraya oker, hel òf koló di klenku, trahá riba seru, hopi biaha ku mangasina bieu i un muraya rònt di nan. E landhuisnan, e kasnan di shon di e plantashinan di tempu kolonial hulandes, ta marka henter e paisahe di Kòrsou. Siña lesa nan ta komprondé e isla muchu mas leu ku su playanan: su ekonomia, su sosiedat, su heridanan i un bon parti di su kultura di awe.
Kas di shon riba un isla seku
For di siglo 17 te siglo 19, Kompania di India Oksidental i despues doñonan privá a parti e isla den mas o ménos shen plantashi. Kada plantashi tabata organisá rònt di su kas grandi, trahá riba un haltura pa vigilá e terenonan i keda den bista di e bisiñanan. E arkitektura ta fásil pa rekonosé: muraya diki di piedra di koral, dak haltu, galeria hanchu habrí pa bientu di pasat.
Awe ta keda vários dosena: e sifranan ta varia di 55 te banda di 80, dependiendo di kua edifisio ta wòrdu kontá. Algun a wòrdu restourá komo museo, restorant òf hotèl; otronan ta bai pèrdí den e kadushinan.
Un ekonomia trahá riba sklabitut
Mester bisa esaki kla: e fachadanan elegante aki tabata e dekorashon di un sistema di sklabitut. Kòrsou tabata muchu seku pa kaña di suku; e plantashinan tabata produsí salu, bestia, maishi, bonchi di watapana pa kurtimentu di kueru, i despues aloe. Tabata un agrikultura duru i ku poko ganashi, ku tabata dependé kompletamente di e trabou di hende hasí katibu, ku tabata biba den kasita chikitu apart di e kas grandi. E isla tabata prinsipalmente un sentro di komersio di katibu hulandes, ku e plantashinan komo su tera di paden. Sklabitut a wòrdu abolí akinan solamente na 1863.
1795: Tula i e lantamentu ku a kuminsá na Knip
Riba 17 di ougùstùs 1795, na plantashi Knip na Bandabou, den wèst di e isla, Tula, un hòmber hasí katibu, a nenga di bai traha. Inspirá pa e revolushon di Haiti, el a hala promé un sinkuenta hende, a libra prezunan na Lagún i a pasa di plantashi pa plantashi. E lantamentu a tene wèst di e isla mas ku un luna promé ku el a wòrdu aplastá. Traishoná i kapturá, Tula a wòrdu ehekutá riba 3 di òktober 1795.
Awe e ta heroe nashonal, i 17 di ougùstùs ta keda e dia ku Kòrsou ta konmemorá e lucha pa libertat. Landhuis Knip (òf Kenepa), kaminda tur kos a kuminsá, ta alohá Museo Tula, habrí djamars te djadumingu di 10 or di mainta te 2 or di atardi. Pa profundisá, e museo Kura Hulanda na Otrobanda ta dediká su kolekshonnan na e komersio transatlántiko di katibu.
Kuater landhuis ku bo por bishitá awe
- Landhuis Chobolobo (Willemstad): den e kas aki di kuminsamentu di siglo 19 ta situá for di 1947 e destileria di Senior, kaminda e berdadero likér di Kòrsou ta wòrdu trahá. Bishita guiá i degustashon durante siman.
- Landhuis Savonet: den kurason di Parke Nashonal Christoffel, riba un di e plantashinan di mas bieu di e isla. Su museo, habrí na 2010, ta konta e historia di e plantashi, ku e hendenan hasí katibu den e papel prinsipal.
- Landhuis Daniel: na e kaminda pa Westpunt, un kas di plantashi ku awe ta un bon restorant, un stòp lógiko entre e playanan di Banda Abou.
- Landhuis Cas Cora: den kunuku di Willemstad, e plantashi ta alohá Hofi Cas Cora, kunuku i kafe kaminda bo ta kome meimei di e hòfinan.
Oranan por kambia: chèk e kanalnan ofisial promé ku bo bai.
Mira nan ku otro wowo
Ora un silueta oker aparesé riba un seru e siguiente biaha, kore mas poko poko. E kasnan aki no ta djis un dekorashon bunita pa potrèt: nan ta e archivo na aire liber di Kòrsou, i asta e bishita di mas kòrtiku ta duna e isla un profundidat ku e playanan so no ta konta.
- #Landhuizen
- #Historikal
- #Patrimoine